Speciaal onderwijs
Speciaal onderwijs is er voor leerlingen die in het reguliere onderwijs vastlopen door een beperking, stoornis of gedragsproblematiek. Door kleinere klassen, gespecialiseerde leraren en meer individuele aandacht, krijgen deze kinderen de kans om zich toch optimaal te ontwikkelen.
Kijken naar mogelijkheden
Werken in het speciaal onderwijs vraagt om een andere blik. Je kijkt niet naar wat een kind niet kan, maar naar wat er wél mogelijk is. Kleine stapjes zijn hier grote overwinningen.
Verschil SBO en SO (Clusters)
Er is een belangrijk onderscheid in het Nederlandse systeem:
Speciaal Basisonderwijs (SBO)
Voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden (bijv. ADHD, lichte gedragsproblemen). Ze volgen grotendeels het reguliere curriculum, maar in een rustiger tempo en kleinere groepen.
Speciaal Onderwijs (SO)
Voor kinderen met zwaardere problematiek. Dit is ingedeeld in 4 clusters (zie hieronder). Hier is de zorg intensiever en zijn er vaak therapeuten in de school aanwezig.
De 4 Clusters in het SO
Het speciaal onderwijs is ingedeeld op type beperking:
| Cluster | Doelgroep |
|---|---|
| Cluster 1 | Visueel beperkte leerlingen (blind of slechtziend). |
| Cluster 2 | Auditief en/of communicatief beperkte leerlingen (doof, slechthorend of taalontwikkelingsstoornis TOS). |
| Cluster 3 | Zeer moeilijk lerende (ZMLK) en/of lichamelijk gehandicapte leerlingen. |
| Cluster 4 | Leerlingen met ernstige gedrags- en/of psychiatrische problemen. |
Verschil met regulier onderwijs
Waarom kiezen professionals voor deze overstap?
| Kenmerk | Speciaal Onderwijs | Regulier Onderwijs |
|---|---|---|
| Groepsgrootte | Klein (8 tot 15 leerlingen) | Groot (20 tot 30 leerlingen) |
| Focus | Ontwikkeling & Zorg (individueel) | Onderwijsinhoud (groep) |
| Team | Multidisciplinair (met psychologen/zorg) | Vooral onderwijzend personeel |
Je hebt altijd je reguliere onderwijsbevoegdheid (Pabo of 1e/2e graads) nodig. Een Master SEN (Special Educational Needs) is een grote pre, maar geen harde eis om te starten. Veel scholen bieden je de mogelijkheid om deze master te halen terwijl je werkt.
Veelgestelde vragen
Is het werken in het speciaal onderwijs zwaar?
Het kan intensief zijn, vooral in cluster 4 (gedrag). Je moet stevig in je schoenen staan, geduld hebben en kunnen relativeren. Daar staat tegenover dat de klassen klein zijn (meer aandacht) en de voldoening enorm groot is als je vooruitgang boekt met een leerling.
Wat is een TLV?
TLV staat voor Toelaatbaarheidsverklaring. Een leerling heeft dit officiële document nodig om geplaatst te mogen worden in het speciaal (basis)onderwijs. Een onafhankelijke commissie van het samenwerkingsverband beoordeelt of een kind dit nodig heeft.
Verdien ik meer in het speciaal onderwijs?
Je valt onder dezelfde CAO (PO of VO) als in het regulier onderwijs. Wel word je vanwege de zwaarte van de functie en de vereiste expertise vaak sneller ingeschaald in een hogere schaal (bijv. LC of LD) dan in het regulier onderwijs.