Wat houdt het geschiktheidsonderzoek voor zij‑instromers in?
Het geschiktheidsonderzoek (ook wel assessment genoemd) is de verplichte 'toegangspoort' voor iedereen die via het officiële zij-instroomtraject leraar wil worden. Een onafhankelijke lerarenopleiding toetst of je geschikt bent om direct zelfstandig voor de klas te staan en of je in staat bent om binnen 2 jaar je bevoegdheid te halen.
Startbekwaam of niet?
Bij een reguliere opleiding leer je eerst 4 jaar voordat je volledig verantwoordelijk bent. Bij zij-instroom sta je vanaf dag één voor de klas. Het onderzoek is er dus niet om je te pesten, maar om te garanderen dat jij (met begeleiding) de klas aankan zonder kopje onder te gaan.
Waar bestaat het uit?
Het onderzoek wordt uitgevoerd door een assessment-team van de hogeschool of universiteit en bestaat uit twee hoofdonderdelen:
1. Het Portfolio
Vooraf lever je een dossier in. Hierin bewijs je wat je al kunt.
- Diploma's en cijferlijsten (hbo/wo).
- CV met relevante werkervaring.
- Certificaten van cursussen (bijv. coaching).
- Een persoonlijk reflectieverslag.
2. Het Assessment
De praktijkdag. Assessoren van de opleiding komen kijken (of je komt naar de opleiding).
- Proefles: Je geeft een les aan een echte klas.
- Criteriumgericht interview (CGI): Een stevig gesprek over je aanpak, je visie op onderwijs en je motivatie.
De Uitslag: Geschiktheidsverklaring
Na het onderzoek volgt het oordeel. Er zijn twee smaken:
- Positief: Gefeliciteerd! Je ontvangt een 'verklaring van geschiktheid'. De opleiding stelt direct een scholingsplan op. Hierin staat precies welke modules je nog moet volgen om binnen 2 jaar bevoegd te zijn.
- Negatief: De assessoren vinden het risico te groot om je direct voor de klas te zetten. Vaak krijg je het advies om eerst een reguliere deeltijdopleiding te volgen of een korte stage te doen en het dan te herkansen.
Het geschiktheidsonderzoek is prijzig (vaak tussen de € 1.500 en € 2.500), maar jij betaalt dit niet zelf. De rekening gaat naar het schoolbestuur waar je solliciteert. Zij kunnen deze kosten dekken vanuit de zij-instroomsubsidie.
Tips voor succes
- Loop mee: Ga niet 'koud' het assessment in. Zorg dat je al een paar keer hebt meegekeken op een school.
- Oefen je les: De proefles is cruciaal. Zorg voor een duidelijk begin, kern en afsluiting. Laat zien dat je contact maakt met de leerlingen.
- Reflecteer: Assessoren zijn dol op zelfreflectie. Ging er iets mis in de proefles? Geen punt, zolang je in het gesprek maar kunt benoemen waarom het misging en wat je de volgende keer anders doet.
Meer weten over de routes?
Het geschiktheidsonderzoek hoort bij Route 1, 2 en 3. Bekijk hier de details per sector:
- Route 1: Zij-instroom Algemeen - De basisregels.
- Route 2: Basisonderwijs (PO) - Let op: hier is de Wiscat-rekentoets vaak onderdeel van het assessment!
- Route 3: Voortgezet Onderwijs (VO) - Hier ligt de nadruk sterk op vakkennis.
- Terug naar het overzicht
Veelgestelde vragen
Wie voert het onderzoek uit?
Het onderzoek wordt uitgevoerd door assessoren van een erkende lerarenopleiding (een hogeschool of universiteit). De aanvraag loopt echter altijd via de school waar je wilt gaan werken. Je kunt dit assessment dus niet 'op eigen houtje' doen zonder potentiële werkgever.
Kan ik herkansen?
Ja, bij een negatieve beoordeling is er doorgaans één herkansing mogelijk. Bespreek dit goed met de school en de opleiding. Soms is het verstandiger om eerst wat extra ervaring op te doen (via een korte stage) voordat je direct de herkansing inzet.
Wat als ik nog geen leservaring heb?
Leservaring is officieel niet verplicht, maar je moet wél een proefles geven en laten zien dat je pedagogisch sterk bent. Veel scholen bieden je daarom de kans om voorafgaand aan het assessment een paar dagen mee te lopen of te oefenen met een klas.